Veelgestelde vragen

Langzame, regelmatige veranderingen in de vorm van de baan van de aarde, de kanteling van haar as en de richting waarin de as wijst. Over tienduizenden jaren veranderen ze hoeveel zonlicht elke breedtegraad in elk seizoen bereikt.

Grote ijskappen groeiden op hoge noordelijke breedtegraden. Als de zomer daar koel genoeg is, blijft winterse sneeuw liggen en stapelt die zich jaar na jaar op. Het zonlicht in hoogzomer op 65°N is de gebruikelijke maatstaf daarvoor.

Nee. Excentriciteit verandert het zonlicht dat de aarde over een jaar krijgt nauwelijks. Vooral bepaalt ze hoeveel de wiebeling uitmaakt. Het ritme van 100.000 jaar in de ijsgegevens komt van het hele klimaatsysteem, met zijn ijskappen, oceanen en koolstofdioxide, dat op alle drie de cycli reageert. Hoe precies wordt nog bediscussieerd.

De as alleen doet er ongeveer 25.800 jaar over om één keer rond te draaien. De ellips van de baan draait ook, dus de seizoenen keren ongeveer elke 21.000 jaar terug op dezelfde plek van de baan. In de klimaatgegevens zitten pieken rond 19.000 en 23.000 jaar.

Nee. De vorm van de baan is standaard vijf keer te veel uitgerekt getekend, omdat de echte baan op schermformaat op een cirkel lijkt. Kies “Ware vorm” om hem te zien zoals hij is. Ook de aarde, de zon en hun afstanden zijn niet op schaal. Berekeningen gebruiken altijd de echte waarden.

De baan komt uit de La2004-oplossing van Jacques Laskar en collega’s, om de 1.000 jaar bemonsterd. De ijslijn is de LR04-stack van 57 sedimentreeksen van de zeebodem (Lisiecki en Raymo, 2005), die het ijsvolume volgt via de zuurstofisotopen in piepkleine fossielen.

Het is een illustratie. De hoeveelheid ijs volgt de gemeten gegevens, maar de omtrek is met de hand getekend naar het voorbeeld van de laatste ijstijd. Gebruik het voor de schaal, niet voor de geografie.

Nee, maar het geeft wel een ruwe schatting. Bij een datum in het verleden toont het de gemeten ijsgegevens en de bijbehorende temperatuur. Voor een baan die je met de hand instelt, vraagt het wat er zou gebeuren als die baan ongeveer 15.000 jaar bleef, op basis van het verband tussen zonlicht en ijs over de afgelopen 800.000 jaar. Koolstofdioxide, oceanen en het ijs dat er al ligt blijven buiten beschouwing, en het is geen voorspelling.

Uit ijs. In de gegevens van de zeebodem bewegen ijs en wereldtemperatuur samen, en de laatste ijstijd was ongeveer 6,1 °C kouder dan vóór de industrialisatie. Het lab schaalt het ijsaandeel naar dat getal. Het is alleen het aandeel van de baan, en het bevat niet de opwarming van nu, die ongeveer 1,2 °C boven die basislijn ligt.

Nee. De baan verandert over tienduizenden jaren en kan de snelheid of het patroon van de opwarming van nu niet verklaren. Die komt vooral door broeikasgassen die door menselijke activiteit vrijkomen.